Πλανήτης Γη: ώρα μηδέν

planitis-gi-ora-miden

Πού να το ξέρετε ότι εδώ και έναν μήνα, έχουν τελειώσει όλα τα φυσικά αποθέματα που ο πλανήτης μπορεί να παράξει σε έναν χρόνο; Τα μέσα ενημέρωσης μεταδίδουν άλλες “σημαντικές” ειδήσεις. Δυστυχώς όμως η «ημέρα που ξεπερνιέται η Γη» – όπως την ονομάζουν οι επιστήμονες – έφτασε φέτος πιο νωρίς απ’ ότι υπολόγιζαν.

Από τις αρχές Αυγούστου, ο πλανήτης ζει με… “δανεικά”: κατανάλωσε, μέσα σε μόνο επτά μήνες, όλα τα αποθέματα που η Γη μπορεί να παράξει σε έναν χρόνο. Ως το τέλος του 2017 για να συνεχίσουμε να πίνουμε, να τρώμε, να ζεσταινόμαστε και να μετακινούμαστε θα πρέπει να υπερ – εκμεταλλευτούμε τα οικοσυστήματα και να υπονομεύσουμε την δυνατότητά τους να αναγεννηθούν. Αυτή «η ημέρα που ξεπερνιέται η Γη» (« Earth overshoot day » στα αγγλικά) υπολογίζεται κάθε χρόνο από την Global Footprint Network, ένα διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών το οποίο βρίσκεται στο Όκλαντ της Καλιφόρνια. Βασισμένο σε 15.000 δεδομένα των Ηνωμένων Εθνών, συγκρίνει το οικολογικό ίχνος του ανθρώπου, μετράει την εκμετάλλευση των φυσικών αποθεμάτων της Γης με την βιο – ικανότητα του πλανήτη, δηλαδή με την ικανότητά του να αναπαράγει τα αποθέματα και να απορροφά τα αέρια που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Σύμφωνα λοιπόν με τους υπολογισμούς του, η κατανάλωση της ανθρωπότητας ξεπέρασε τα αποθέματα που διατίθενται. Με άλλα λόγια, χρειάζεται 1,7 φορές ο πλανήτης για να τροφοδοτήσει τις ανάγκες των ανθρώπων.

Γιατί συμβαίνει αυτό; Γιατί κόβουμε τα δέντρα σε μεγαλύτερο βαθμό από την ανάπτυξή τους, αλιεύουμε περισσότερα ψάρια απ΄όσα γεννιούνται στις θάλασσες και πετάμε περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα από όσο τα δάση και οι ωκεανοί μπορούν να απορροφήσουν.

Έως το 1961 η Γη είχε πλεόνασμα αποθεμάτων και δεν προλάβαινε να καταναλώσει το 1/4 αυτών. Αυτό άλλαξε το 1970. Και η «ημέρα που ξεπερνιέται η Γη» έρχεται όλο και νωρίτερα μέσα στο έτος. Για παράδειγμα, η ημέρα ήρθε στις 5 Νοεμβρίου το 1985, την 1η Οκτωβρίου το 1998, στις 20 Αυγούστου το 2009. Από τις αρχές της δεκαετίας, ωστόσο, τα πράγματα επιδεινώθηκαν. Αν μείνουμε σε αυτό τον ρυθμό, τότε θα χρειαζόμαστε δύο πλανήτες το 2030. Αιτία αυτής της εξέλιξης είναι η παγκόσμια αύξηση του πληθυσμού αλλά κυρίως ο τρόπος ζωής που είναι όλο και πιο λαίμαργος για αποθέματα και εξαρτάται από ορυκτά καύσιμα (κάρβουνο, πετρέλαιο, φυσικό αέριο).

Όλοι οι κάτοικοι του πλανήτη δεν ευθύνονται ωστόσο με τον ίδιο τρόπο. Η Αυστραλία και οι ΗΠΑ είναι οι χώρες οι οποίες χρειάζονται πάνω από πέντε πλανήτες για να ζήσουν. Οι Γάλλοι χρειάζονται 3 πλανήτες, οι Κινέζοι χρειάζονται 2 και οι Ινδοί χρειάζονται 0,6.  Αν αναγάγουμε αυτούς τους αριθμούς σε εθνικά αποθέματα, η Ιαπωνία χρειάζεται 7 φορές τη χώρα της για ικανοποιήσει την κατανάλωσή της, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο 4 φορές τη χώρα τους. Συνολικά, το οικολογικό ίχνος των αναπτυγμένων χωρών είναι 5 φορές μεγαλύτερο από το ίχνος των φτωχών χωρών.

Πώς μπορούμε να αντιστρέψουμε αυτή την τάση; Καταρχήν μειώνοντας τις εκπομπές αερίων που παράγουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, οι οποίες εκπροσωπούν το 60% του παγκόσμιου οικολογικού ίχνους. Για να μπορέσουμε να κρατήσουμε την αύξηση της θερμοκρασίας κάτω από 2 °C – στόχος που περιλαμβάνεται στο Σύμφωνο του Παρισιού για το κλίμα, ο πλανήτης θα πρέπει να απαλλαγεί από τα ορυκτά καύσιμα, πριν από το 2050. Επίσης θα πρέπει να σταματήσει η αποψίλωση των δασών, να μειωθεί η κατανάλωση ζωικών προϊόντων, να μην πετάμε τα τρόφιμα στα σκουπίδια. Τέλος να στραφούμε σε βιώσιμες μεθόδους παραγωγής, όπως η βιοκαλλιέργεια και η αγροτο-οικολογία».