Τεύχος 54ο
Τεύχος 61ο
Για εκατομμύρια τηλεθεατές, η Μπέτυ Βαλάση ήταν και θα παραμείνει η «Λωξάντρα». Η πληθωρική, δυναμική και βαθιά ανθρώπινη Πολίτισσα, που με το χιούμορ, τη γενναιοδωρία και το αστείρευτο ταμπεραμέντο της κατάφερε να γίνει μια από τις πιο αγαπημένες ηρωίδες της ελληνικής τηλεόρασης.
Εκείνο που πολλοί δεν γνωρίζουν, ωστόσο, είναι ότι ο ρόλος που σημάδεψε την καριέρα της δεν της προσφέρθηκε ποτέ. Τον διεκδίκησε η ίδια, σε μια εποχή που άλλες, ήδη καταξιωμένες πρωταγωνίστριες εμφανίζονταν ως υποψήφιες για την τηλεοπτική μεταφορά του μυθιστορήματος της Μαρίας Ιορδανίδου.
Η επίσκεψη χωρίς ραντεβού και τα μεγάλα ονόματα που διεκδικούσαν τον ρόλο
Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, η ΕΡΤ προετοίμαζε την τηλεοπτική μεταφορά της «Λωξάντρας», του εμβληματικού μυθιστορήματος της Μαρίας Ιορδανίδου, που είχε κυκλοφορήσει το 1963.
Η επιλογή της πρωταγωνίστριας αποτελούσε καθοριστικό ζήτημα για την επιτυχία της παραγωγής, καθώς η ηρωίδα απαιτούσε μια ηθοποιό με ισχυρή προσωπικότητα, εκφραστική δύναμη και την ικανότητα να συνδυάζει το χιούμορ με τη συγκίνηση.
Σύμφωνα με δημοσιευμένες αφηγήσεις για το παρασκήνιο της σειράς, ανάμεσα στα ονόματα που είχαν εξεταστεί βρίσκονταν η Ρένα Βλαχοπούλου, η Μάρθα Βούρτση και η Καίτη Λαμπροπούλου.
Η Μπέτυ Βαλάση, αν και διέθετε ήδη σημαντική θεατρική εμπειρία, δεν είχε ακόμη αποκτήσει την ευρεία τηλεοπτική αναγνωρισιμότητα που θα της χάριζε η σειρά. Αυτό, όμως, δεν την εμπόδισε να πάρει την πρωτοβουλία. Όπως έχει καταγραφεί σε αφιερώματα για την καριέρα της, επισκέφθηκε χωρίς προκαθορισμένο ραντεβού την παραγωγό Ελβίρα Ράλλη και της εξέφρασε ευθέως την επιθυμία της να υποδυθεί τη Λωξάντρα. Δεν περίμενε να χτυπήσει το τηλέφωνό της με μια επαγγελματική πρόταση. Πήγε η ίδια να ζητήσει τον ρόλο. Ακολούθησαν περίπου τρεις μήνες αναμονής, μέχρι να ενημερωθεί ότι τελικά είχε επιλεγεί ως πρωταγωνίστρια.
«Δεν μου τον πρότειναν, εγώ τους έκανα την πρόταση»
Χρόνια αργότερα, η Μπέτυ Βαλάση θα θυμόταν εκείνη την περίοδο σε συνέντευξή της στην ΕΡΤ, ξεκαθαρίζοντας ότι η συμμετοχή της στη σειρά προέκυψε από δική της πρωτοβουλία. «Δεν μου τον πρότειναν, εγώ τους έκανα την πρόταση», είχε δηλώσει χαρακτηριστικά.
Η ίδια είχε εξομολογηθεί ότι η «Λωξάντρα» υπήρξε ένας ρόλος που αγάπησε βαθιά και στον οποίο αφιερώθηκε ολοκληρωτικά.
«Ήταν ένας ρόλος που πραγματικά αγάπησα και πραγματικά έδωσα την ψυχούλα μου», είχε αναφέρει, περιγράφοντας τη συναισθηματική σχέση που ανέπτυξε με την ηρωίδα.
Μάλιστα, είχε αποκαλύψει ότι βασικό σημείο αναφοράς για την ερμηνεία της ήταν το ίδιο το μυθιστόρημα της Μαρίας Ιορδανίδου.
«Ο πραγματικός μου μπούσουλας ήταν το βιβλίο της Ιορδανίδου», είχε εξηγήσει, επισημαίνοντας παράλληλα την καθοριστική συμβολή του σκηνοθέτη Γρηγόρη Γρηγορίου στην προσέγγιση του ρόλου.
«Λες και γεννήθηκε για να παίξει τη Λωξάντρα»
Η επιλογή της Μπέτυς Βαλάση αποδείχθηκε καθοριστική για την επιτυχία της τηλεοπτικής μεταφοράς. Ο σκηνοθέτης της σειράς, Γρηγόρης Γρηγορίου, είχε μιλήσει με ιδιαίτερο θαυμασμό για την ερμηνεία της, υποστηρίζοντας ότι η ηθοποιός διέθετε όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που απαιτούσε ο ρόλος. «Λες και γεννήθηκε για να παίξει τη Λωξάντρα», είχε πει χαρακτηριστικά.
Η ερμηνεία της Βαλάση έδωσε στην ηρωίδα μια μοναδική ζωντάνια. Η Λωξάντρα της δεν ήταν απλώς μια γυναίκα που αγαπούσε την οικογένειά της, το καλό φαγητό και τις παραδόσεις της Πόλης.
Ήταν μια προσωπικότητα με έντονη παρουσία, πείσμα, ευαισθησία και βαθιά ανάγκη να φροντίζει τους ανθρώπους γύρω της. Αυτά τα χαρακτηριστικά συναντούσαν πολλά στοιχεία του πραγματικού χαρακτήρα της ηθοποιού, κάτι που επισήμαναν αργότερα και άνθρωποι του στενού της περιβάλλοντος. Η ίδια, άλλωστε, είχε προσφυγικές ρίζες από τη Μικρά Ασία, γεγονός που προσέδιδε μια ιδιαίτερη προσωπική διάσταση στη συμμετοχή της σε μια σειρά αφιερωμένη στον κόσμο και στις μνήμες του ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης.
Η σειρά που έκανε πρεμιέρα το 1980 και άφησε εποχή
Η «Λωξάντρα» έκανε πρεμιέρα στην ΕΡΤ στις 19 Ιανουαρίου 1980, σε σκηνοθεσία Γρηγόρη Γρηγορίου και σενάριο Χρήστου Δοξαρά. Η τηλεοπτική μεταφορά του μυθιστορήματος της Μαρίας Ιορδανίδου ακολουθούσε τη ζωή της ομώνυμης ηρωίδας, από τον γάμο της μέχρι τα βαθιά γεράματα, αναβιώνοντας παράλληλα τις παραδόσεις, τις συνήθειες και την καθημερινότητα των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Στο πλευρό της Μπέτυς Βαλάση εμφανίστηκαν σημαντικοί ηθοποιοί, μεταξύ των οποίων ο Γιάννης Αργύρης, η Ανθή Ανδρεοπούλου, ο Αλμπέρτο Εσκενάζυ, η Άννα Γεραλή και ο Πάνος Χατζηκουτσέλης. Η παραγωγή ολοκληρώθηκε σε 30 επεισόδια και έμεινε στην ιστορία ως η τελευταία ασπρόμαυρη τηλεοπτική σειρά της ΕΡΤ. Παρά τις τεχνικές δυσκολίες της εποχής, η σειρά γνώρισε μεγάλη επιτυχία και αγαπήθηκε από το κοινό, διατηρώντας τη δημοτικότητά της και μέσα από μεταγενέστερες προβολές.
Η ηρωίδα που τη συνόδευσε σε ολόκληρη την καριέρα της
Η Μπέτυ Βαλάση δεν περίμενε να της προσφέρουν τον ρόλο που θα καθόριζε την καλλιτεχνική της διαδρομή. Τον αναζήτησε, τον διεκδίκησε και, τελικά, του έδωσε κάτι πολύ περισσότερο από το υποκριτικό της ταλέντο: ένα κομμάτι από την ίδια της την ψυχή.
Η «Λωξάντρα» δεν έμεινε απλώς ένας επιτυχημένος τηλεοπτικός χαρακτήρας. Έγινε μια γνώριμη μορφή, σχεδόν οικογενειακή, που πέρασε από τη μικρή οθόνη στις αναμνήσεις ολόκληρων γενεών. Μια γυναίκα που μιλούσε δυνατά, αγαπούσε γενναιόδωρα και χωρούσε γύρω από το τραπέζι της έναν ολόκληρο κόσμο.
Σήμερα, που η Μπέτυ Βαλάση δεν βρίσκεται πια ανάμεσά μας, η ιστορία εκείνης της τολμηρής διεκδίκησης αποκτά μια ιδιαίτερη συγκίνηση. Γιατί, χωρίς να το γνωρίζει τότε, δεν διεκδικούσε μόνο έναν ρόλο. Διεκδικούσε μια θέση στην καρδιά του κοινού, την οποία τελικά κέρδισε για πάντα.
Και κάπως έτσι, η Μπέτυ Βαλάση έφυγε, αλλά η «Λωξάντρα» της θα εξακολουθεί να μας περιμένει στο ίδιο τραπέζι, με την ίδια ζεστασιά, σαν να μην πέρασε ποτέ ο χρόνος.
Η Μπέτυ Βαλάση έφυγε από την ζωή την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου σε ηλικία 89 ετών.