Τεύχος 54ο
Τεύχος 61ο
Από τον επίγειο παράδεισο στην καθημερινή δοκιμασία: Νέα Μάκρη και Ραφήνα αναζητούν ξανά την ποιότητα ζωής που χάθηκε
Κάποτε, η Νέα Μάκρη και η Ραφήνα ήταν συνώνυμα της ηρεμίας. Μικρές παραθαλάσσιες κοινωνίες, με το Ζούμπερι να θυμίζει αυθεντικό ψαροχώρι, τη Ραφήνα να αγκαλιάζει τους επισκέπτες με το γραφικό της λιμάνι και τη Νέα Μάκρη να προσφέρει την πολυτέλεια μιας ανθρώπινης καθημερινότητας. Οι δρόμοι ήταν ήσυχοι, η θάλασσα ήταν πάντα λίγα βήματα μακριά και ο χρόνος κυλούσε διαφορετικά.
Σήμερα, όμως, η εικόνα αυτή μοιάζει με μια μακρινή ανάμνηση.
Οι δύο περιοχές, που αποτελούν πλέον έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους οικιστικούς και τουριστικούς προορισμούς της Αττικής, βρίσκονται αντιμέτωπες με μια πραγματικότητα που δοκιμάζει καθημερινά την υπομονή των κατοίκων.
Τα έργα υποδομής, απαραίτητα ίσως για το μέλλον, έχουν μετατραπεί σε μια ατελείωτη δοκιμασία για το παρόν. Οι εργασίες της ΕΥΔΑΠ, η εγκατάσταση οπτικών ινών, οι αναπλάσεις, οι κυκλοφοριακές παρεμβάσεις και τα συνεχή σκαψίματα έχουν δημιουργήσει ένα εργοτάξιο χωρίς τέλος. Δρόμοι που ανοίγουν και ξανακλείνουν, κυκλοφοριακές ρυθμίσεις που αλλάζουν συνεχώς και πολίτες που δυσκολεύονται ακόμη και στις πιο απλές καθημερινές μετακινήσεις.
Και μαζί με όλα αυτά, η σκόνη.
Η λεπτή σκόνη έχει γίνει σχεδόν μόνιμος κάτοικος της περιοχής. Καλύπτει σπίτια, μπαλκόνια, αυτοκίνητα και καταστήματα, ενώ αρκετοί κάτοικοι εκφράζουν έντονη ανησυχία για την επιβάρυνση της υγείας τους. Άνθρωποι με αναπνευστικά προβλήματα, ηλικιωμένοι αλλά και μικρά παιδιά καλούνται να ζουν καθημερινά σε ένα περιβάλλον όπου η αίσθηση της καθαρής ατμόσφαιρας μοιάζει να αποτελεί πλέον πολυτέλεια.
Την ίδια στιγμή, ο πληθυσμός αυξάνεται με γρήγορους ρυθμούς. Η Νέα Μάκρη και η Ραφήνα προσελκύουν ολοένα και περισσότερους μόνιμους κατοίκους, παραθεριστές και επισκέπτες γιατί σου λέει είναι το must της εποχής…
Ωστόσο, οι υποδομές δεν φαίνεται να ακολουθούν τον ίδιο ρυθμό ανάπτυξης. Η κυκλοφορία στους δρόμους έχει φτάσει σε οριακά επίπεδα, η στάθμευση αποτελεί καθημερινό πονοκέφαλο, ενώ η λεωφόρος Μαραθώνος μετατρέπεται συχνά σε έναν ατελείωτο διάδρομο αναμονής, όπου λίγα χιλιόμετρα μπορεί να απαιτούν πολύ περισσότερο χρόνο από όσο θα περίμενε κανείς. Και σαν να μην έφτανε αυτό, ένα τροχαίο ατύχημα είναι αρκετό για να παραλύσει ολόκληρη την περιοχή. Οι οδηγοί εγκλωβίζονται για ατελείωτα λεπτά, χωρίς εναλλακτικές διαδρομές, με την αναμονή να δοκιμάζει καθημερινά τις αντοχές τους και να αναδεικνύει τις σοβαρές ελλείψεις του οδικού δικτύου.
Στην περιοχή του Ζούμπερι και στη Νέα Μάκρη, οι νέες εγκαταστάσεις και τα αντλιοστάσια αποτελούν μέρος μιας δήθεν συνολικής προσπάθειας εκσυγχρονισμού των δικτύων που ταυτόχρονα καταστρέφει τον φυσικό τόπο. Παράλληλα, συνοδεύονται από έργα μεγάλης διάρκειας που έχουν επηρεάσει σημαντικά την καθημερινότητα των κατοίκων, οι οποίοι περιμένουν να δουν πότε επιτέλους οι παρεμβάσεις θα ολοκληρωθούν και η περιοχή θα επανέλθει σε φυσιολογικούς ρυθμούς.
Αντίστοιχα, η Ραφήνα ζει τις δικές της πιέσεις. Το λιμάνι της αποτελεί πλέον μία από τις σημαντικότερες πύλες της χώρας προς τα νησιά του Αιγαίου, με ολοένα και μεγαλύτερη επιβατική κίνηση. Τους θερινούς μήνες, χιλιάδες ταξιδιώτες, Έλληνες και ξένοι, σχηματίζουν ατελείωτες ουρές, ενώ τα οχήματα δημιουργούν πολύωρα μποτιλιαρίσματα στους γύρω δρόμους. Ο εκνευρισμός είναι καθημερινός και η άλλοτε ήρεμη παραλιακή πόλη καλείται να διαχειριστεί έναν κυκλοφοριακό φόρτο που ξεπερνά πολλές φορές τις δυνατότητές της.
Την ίδια στιγμή, δεν λείπουν οι πανηγυρικές αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από τους δήθεν αρμόδιους, όπου η αυξημένη κίνηση και η κοσμοσυρροή παρουσιάζονται ως εικόνα επιτυχίας και ανάπτυξης. Για πολλούς κατοίκους, όμως, αυτές οι εικόνες απέχουν πολύ από την πραγματικότητα που βιώνουν καθημερινά, προκαλώντας αγανάκτηση και την αίσθηση ότι τα προβλήματα υποβαθμίζονται αντί να αναδεικνύονται.
Οι παλαιότεροι θυμούνται μια διαφορετική εποχή. Τότε που το Ζούμπερι ήταν ένας μικρός παραθαλάσσιος οικισμός με ψαρόβαρκες, η Ραφήνα ένα γραφικό λιμάνι γεμάτο αυθεντικότητα και η Νέα Μάκρη μια περιοχή όπου μπορούσες να μετακινηθείς χωρίς άγχος, να παρκάρεις εύκολα και να απολαύσεις την καθημερινότητα χωρίς τη συνεχή πίεση της κίνησης και του θορύβου.
Σήμερα, όλα αυτά μοιάζουν να έχουν χαθεί μέσα στην άναρχη ανάπτυξη, στην έλλειψη σχεδιασμού και στις συνεχείς παρεμβάσεις που αλλάζουν τον χαρακτήρα των δύο περιοχών.
Η ανάπτυξη έφερε περισσότερες επιλογές, περισσότερους κατοίκους και περισσότερη οικονομική δραστηριότητα. Έφερε όμως και μια αίσθηση ότι η ποιότητα ζωής υποχώρησε μπροστά στην ταχύτητα της επέκτασης. Η ανθρώπινη κλίμακα χάθηκε, η ηρεμία έγινε εξαίρεση και η καθημερινότητα απαιτεί ολοένα και μεγαλύτερη υπομονή.
Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, η περιοχή κουβαλά ακόμη τις πληγές της φονικής πυρκαγιάς του 2018, στο Μάτι. Μια τραγωδία που σημάδεψε ανεξίτηλα τη συλλογική μνήμη και υπενθύμισε με τον πιο σκληρό τρόπο πόσο εύθραυστη μπορεί να γίνει η ζωή μέσα σε λίγες ώρες.
Κάθε καλοκαίρι, όταν τα δυνατά μελτέμια αρχίζουν να φυσούν, η αγωνία επιστρέφει. Ακόμη και ο καιρός μοιάζει να έχει δυνατή οργή. Οι άνεμοι γίνονται ολοένα και πιο ισχυροί, η κλιματική αλλαγή κάνει την κατάσταση ακόμη πιο δύσκολη και οι κάτοικοι ζουν σε μια μόνιμη επαγρύπνηση, με τον φόβο μιας νέας φωτιάς να παραμένει πάντα στο πίσω μέρος του μυαλού τους.
Κοιτάζοντας σήμερα τη Νέα Μάκρη και τη Ραφήνα, δύσκολα αναγνωρίζει κανείς τις περιοχές που κάποτε αποτελούσαν το καταφύγιο των Αθηναίων. Η άναρχη ανάπτυξη, η έλλειψη υποδομών, η αδιάκοπη κυκλοφορία και η αλλοίωση του χαρακτήρα τους έχουν αφήσει βαθύ αποτύπωμα. Για πολλούς κατοίκους, οι δύο περιοχές μοιάζουν πλέον περισσότερο με μια φυσική προέκταση του αστικού ιστού της Αθήνας – σαν να έφτασε η Αγία Παρασκευή μέχρι τη θάλασσα, ένα πράγμα – παρά με τους ήρεμους παραθαλάσσιους προορισμούς που υπήρξαν κάποτε. Ελάχιστα από εκείνη τη γοητεία και την αυθεντικότητα παραμένουν ακόμη ζωντανά.
Δυστυχώς, ο επίγειος παράδεισος που γνώρισαν οι παλαιότεροι έχει σε μεγάλο βαθμό καταστραφεί και, αν δεν αλλάξει κάτι ουσιαστικά στον τρόπο που σχεδιάζεται και αναπτύσσεται η περιοχή, το μέλλον προμηνύεται ακόμη πιο δύσκολο.
Γιατί η μεγαλύτερη ανησυχία των κατοίκων δεν είναι μόνο όσα χάθηκαν, αλλά και το γεγονός ότι, με τους σημερινούς ρυθμούς, η κατάσταση δείχνει πως θα συνεχίσει να χειροτερεύει και είναι πολλοί πλέον που λένε «αντίο» σε αυτά τα άλλοτε φωτεινά μέρη…
